
Mehmet Ali Güner’in Kendine Geç Kalan Adam romanında bir mahkeme çağrısı, mahallenin Ali’ye bakışını değiştirir. Çukurova’ya gelip bir gecekonduya yerleşen Ali, hurda toplayarak geçinir ve komşuları arasında “Yoksul Ali” diye anılır. Çağrı kâğıdında mahkemenin adıyla duruşma tarihi yazılıdır. Davanın nedenini öğrenemeyen mahalleli boşluğu söylentilerle doldurur. Ali de çağrının nedenini yıllar önce yaşadıklarında arar.
Romanın zaman düzeni bu arayışa göre biçimlenir. Ali, otobüs yolculuğunda geride bıraktığı yolu ancak keskin virajlarda görebildiğini fark eder. Güner geçmişi de benzer dönemeçlerde açar. Bir gazete kupüründeki fotoğraf Ali’ye yıllar önceki bir polis barikatını, çöpten çıkarıp çalıştırdığı radyo çocukken dinlediği “arkası yarın”ları hatırlatır. Neyi ne zaman hatırlayacağını, o gün karşısına çıkan nesneler ve sesler belirler.
Üniversite yıllarına dönen bir bölümde Ali, gözaltında gördüğü işkenceyi mahkemede anlatır. Hâkim, söylediklerini hayal ürünü sayar. Yıllar sonra bir iş görüşmesinde “Üniversite terk” demesi, işverenin onu siyasi bir tehdit olarak görmesine yeter. Gençliğinde okulu bırakmasına yol açan baskı, bu defa bir iş kapısında karşısına çıkar.
Yoksulluk, romanda en çok Ali’nin gündelik kararlarında duyulur. Bir yabancı onu lokantaya davet eder. Hesabı adamın ödeyeceğini bildiği hâlde Ali, ne yiyeceği sorulunca “Ucuz ne varsa ondan,” der. Bir yandan da davetin mahkeme çağrısıyla bir ilgisi olabileceğini düşünür. Yabancıysa Ali’yi camdan içeri bakarken görmüş ve onunla yemek yemek istemiştir. Bir insanın açlığını bu kadar kolay fark eden biriyle, hakkında hüküm vermek için tek bir cevabı yeterli gören işveren aynı şehrin insanlarıdır.
Almanya’dan Boston’a uzanan rüya bölümünde üçüncü kişi anlatımı yerini Ali’nin doğrudan, yer yer alaycı sesine bırakır. Kendisini oğlu olarak tanıtan bir gençten gelen mesajla başka bir hayat ihtimali belirir. Bölüm kendi içinde genişledikçe Ali’nin Çukurova’daki hayatının gerilimi bir süre geri planda kalır. Oğul ihtimali, Ali’nin hiç yaşayamadığı bir hayatın özlemini de taşıdığını gösterir.
Ali, Kafka’nın Dava’sını okuduğunda kendini romanın kahramanına yakın bulur. Güner’in romanında mahkemenin dili, Ali’nin kendisiyle konuşma biçimine kadar sızar. Bir rüyada hâkim, mutlu geçirdiği günler kadar yalnızlık çekmesine karar verir. Sevinç bile günün birinde karşılığı istenecek bir borca dönüşür. Sonlara doğru Ali yazmaya oturduğunda kâğıdın romandaki işlevi de değişir. Mahkeme çağrısı ona nerede ve ne zaman hazır bulunacağını bildirmişti. Bu kez hangi sözlerin yazılacağına Ali karar verir.